Artikel: Peer review on partnership in humanitarian aid. An approach for mutual learning and cooperation between organisations (North and South). PSO, 2009

In 2007 en 2008 experimenteerde PSO met een peer review benadering voor het verbeteren van en het leren over partnerschap in humanitaire hulp. De peer review benadering bestond uit het verzamelen van en met elkaar delen van informatie, ervaringen en ‘good practices’. De betrokken organisaties ondernamen soortgelijke activiteiten en waren daarom te kwalificeren als elkaars ‘peers’. Een peer review benadering is geschikt voor zowel onderzoek als voor het leren tussen organisaties. Het is hierbij belangrijk dat een sfeer van openheid en vertrouwen wordt gecreëerd. In deze publicatie beschrijf ik het peer review proces, de gebruikte ontwerpprincipes en belangrijkste leeropbrengsten als we kijken naar het proces van peer review.

Interview: Ans Grotendorst in gesprek met Sibrenne Wagenaar.

‘Ik geloof sterk in leren als sociaal proces en dialoog, samenwerking en interactie zijn daarbij cruciaal. We leren door samen te werken, ervaringen te delen en nieuwe kennis te ontwikkelen. Ik heb gemerkt dat online tools heel ondersteunend kunnen zijn in werk- en leerprocessen. Mijn vraag daarbij is steeds: welke webtools werken goed in welk proces en hoe kan je dit proces in een organisatie ondersteunen? Ik probeer regelmatig een nieuwe webtool uit om ook mijn eigen werk- en leerproces goed vorm te geven.’ (…) Ans Grotendorst heeft mij geinterviewd over het gebruik van webtools in collectieve leerprocessen.

Verschenen in: Vakblad voor opleiders in de gezondheidszorg, nummer 2 maart 2009

Interview: Frank Kwakman over professionele dienstverlening.

Kijkend naar de toekomst spreken we veel over ‘de nieuwe professional’. Kenmerkend voor de nieuwe professional is dat hij of zij meer competenties in huis heeft dan puur het vak vereist. Als nieuwe professional vervul je ook rollen als acquisiteur, relatiemanager, projectleider, innovator en facilitator. Hier zit het ‘nieuwe’ in. Met een goede beheersing van je vak kom je er niet meer. Dit is de overtuiging van Frank Kwakman, hoogleraar aan Nyenrode Business Universiteit en zelfstandig adviseur en onderzoeker. Welke competenties heb je nodig als nieuwe professional? Wat stimuleert professionele ontwikkeling? En wat voor omgeving is hierin ondersteunend?

Verschenen in: Leren in Organisaties, nr. 1/2, 2009

Recensie: A whole new mind. Why right-brainers will rule the future. Auteur Daniel H. Pink

Als professionals maken we veel gebruik van onze linkerhersenhelft bij het uitvoeren van ons werk: logische redeneren, rationeel bekijken en analyseren. Daarbij passen beroepen als advocaat, rechter of IT-specialist. Pink houdt in dit boek een pleidooi voor een nieuw tijdperk, het conceptuele tijdperk, waarin het belangrijk wordt om ook intuïtie, verbeelding, creativiteit en groots denken een rol te laten vervullen. Aspecten waar onze rechter hersenhelft verantwoordelijk voor is. Volgens Pink ligt de uitdaging voor de komende jaren in een evenwichtig gebruik van beide hersenhelften. Leuk boek!

Verschenen in: Leren in Organisaties, nr. 1/2, 2009

Artikel:Tools. So you wanna be a virtual team?

Werken in een virtueel team verloopt anders dan in een ‘normaal’ team. Relaties opbouwen, informatie delen, besluiten nemen, samenwerken; voorbeelden van groepsprocessen die in een virtuele omgeving een andere dynamiek hebben. In dit artikel beschrijven we hoe je een virtueel teamproces kunt inrichten, gebruikmakend van web2.0-tools die online interactie ondersteunen.

Geschreven met Joitske Hulsebosch. Leren in Organisaties, juni 2008, nr.6/7.

Interview met Jaap Boonstra: Diepgaand leren ontstaat in confrontatie. Over verschillen in de manier waarop organisaties werken en veranderen.

Globalisering heeft zijn effect op het werkterrein van Jaap Boonstra, rector bij Sioo en hoogleraar ‘Management van veranderingen in organisaties’ aan de UvA. Waar hij zich voorheen bezig hield met complexe verander-, macht- en besluitvormingsprocessen in Nederlandse organisaties is hij nu ook betrokken bij maatschappelijke vraagstukken in Barcelona, India en Zuid-Afrika. Welke verschillen zien we tussen de manier waarop organisaties werken als we internationaal kijken? Hoe werkt dit door op verander- en innovatieprocessen? En wat kunnen wij hieruit leren? Ik heb hierover een interessant gesprek met hem.

Verschenen in: Leren in Organisaties, juni 2008, nr. 6/7.

Interview met Jaap van Ginneken: Reisbagage van een wereldburger. Hoe we onze culturele intelligentie meer kunnen ontwikkelen.

Over welke bagage dien je te beschikken in de 21ste eeuw? De eeuw van globalisering, internationaal zaken doen, diversiteit en samenwerken met collega’s uit andere landen. Dr. Jaap van Ginneken, als associate professor verbonden aan de Ceram Business School in Nice, schreef een boek met de titel Handboek Wereldburger. Aanleiding tot een kort gesprek.

Verschenen in: Leren in Organisaties, juni 2008, nr. 6/7

Recensie van het boek: Wikinomics. Hoe samenwerking door iedereen met iedereen alles verandert. Auteurs D. Tapscott en A.D. Williams (2006). Amsterdam: Business Contact

Ik heb wel eens wat toegevoegd aan de Wikipedia. Jij ook? Of ben je vooral een gebruiker? Wikipedia, samengesteld uit bijdragen van vrijwilligers, is inmiddels uitgegroeid tot de grootste encyclopedie ter wereld. Tot stand gekomen door open samenwerking op massale en globale schaal. Vandaag de dag ontstaan de meest creatieve ideeën door wereldwijde samenwerking van miljoenen mensen via het internet. Een krachtige uitingsvorm van de wereld als één werkplek! De nieuwe belofte van globalisering (het maakt echt niet meer uit of je nu in India of in Delft werkt) is dat via peer-productie talent, creativiteit en kennis veel effectiever kunnen worden benut. Een boeiende ontwikkeling vind ik en ik heb het boek ‘Wikinomics’ dan ook met veel belangstelling gelezen. Het leest erg prettig, blinkt uit in praktijkvoorbeelden en is zeer beschrijvend, vlot geschreven.

Verschenen in: Leren in Organisaties, juni 2008, nr. 6/7

Verslag van een spel: Benutten van serendipiteit. Een spel als hulpmiddel bij het ontdekken van je latente talenten. Makers van het spel zijn Teun van Aken en Wouter Reynaert.

Ga eens voor jezelf na… wat was een belangrijk moment in je loopbaan tot nu toe? Welk moment heeft daar een belangrijke impuls aan gegeven? Had je dat moment van tevoren gepland? Waarschijnlijk niet. Zag je het kort van tevoren aankomen? Wist je het toen het gebeurde? De meeste mensen weten pas achteraf dat een bepaald moment een belangrijke wending heeft gegeven aan hun loopbaan. Serendipiteit noemen we dit ook wel. Iets ontstaat zonder dat we er naar op zoek waren. Je komt onverwachts iets waardevols tegen. Toeval? Wouter Reynaert en Teun van Aken zijn ontwikkelaars van het serendipiteitsspel, en in dit artikel volg je een aantal spelers…Verschenen in: Leren in Organisaties, februari 2008, nr. 1/2<

Artikel: From a meeting to a learning community.

Samen met Joitske Hulsebosch heb ik enige tijd een faciliterende rol vervult in een community of practice rondom e-collaboration. Wat begon met een bijeenkomst met geinteresseerden in ICT tools, is uitgegroeid tot een community waarin deelnemers ervaringen delen met e-collaboration in de eigen praktijk. Een community die inmiddels zeer actief is en bestaat uit zo’n 100 tot 120 deelnemers. In dit artikel kijken we terug op onze rol als facilitator en komen tot enkele principes die ons daarin erg hebben geholpen.

In Group Facilitation: A Research and Applications Journal, 9, 4-25 (2008). Geschreven met Joitske Hulsebosch

Artikel: How to get the Moodle motor started? Experiences with Moodle in a learning trajectory on Capacity Development.

In een actiegericht leertraject hebben we face-to-face leren en online leren gecombineerd. Voor het online leren hebben we een Moodle-werkruimte ingericht. Het bleek nog niet zo eenvoudig om f2f en online leren ondersteunend aan elkaar te laten zijn. In dit artikel lees je onze ervaringen, successen en geleerde lessen. Hoe ontwerp je een online omgeving zo dat nieuwe gebruikers er makkelijk hun weg in kunnen vinden? Naast toegang tot handige bronnen (zoals artikelen, werkdocumenten en interessante links) ging het ons ook om samen werken aan documenten, elkaar feedback geven op producten en rondom boeiende thema’s een gezamenlijke discussie voeren als opstap naar een f2f dialoog. Hoe kan je deelnemers aan een leertraject stimuleren en enthousiasmeren voor online leren?

Recensie: The leader’s guide to storytelling: mastering the art and discipline of business narrative. Auteur: Stephen Denning (2005).

Stephen Denning starts his book with the notion that ‘the best way to communicate with people you are trying to lead is very often through a story.’ His book shows how storytelling can help deal with difficult challenges faced by leadership. ‘Leader’ in this context is anyone who wants to lead from whatever position they are in, anyone who sees a better way to do things and wants the organisation to change. Combining those two worlds of storytelling and leadership is a big challenge.In: www.km4dev.org/journal. Volume 1 (3), blz. 87 – 91, 2007

Recentie van het boek: Schitterend organiseren. Creeren van vonken in mensen en organisaties. Auteurs B. Hoogendoorn en M. Vos (2006). Den Haag: Academic Service

Doe jij werk waar je goed in bent en wat je graag doet? Ga je dagelijks met plezier naar je werk? Heb je het gevoel dat je een waardevolle bijdrage kan leveren binnen je organisatie? Met dit soort vragen begint het boek ‘Schitterend organiseren’, waarin de auteurs schrijven vanuit het geloof dat we in het diepst van ons hart allemaal de wereld een beetje willen verbeteren door onze aanwezigheid en bijdrage. Iets waar ik zeker ook in geloof en wat maakte dat ik geinteresseerd was in dit boek. Verschenen in: Leren in Organisaties.

Artikel: Small interventions can have big effects.

In dit artikel wordt betoogd dat organisatieleren binnen de ontwikkelingssamenwerking niet groots en ingewikkeld hoeft te zijn, maar kan beginnen bij kleine interventies om dialoog en reflectie te stimuleren.

Geschreven met Maaike Smit (2006). Bron: www.capacity.org

Boek: I-collaborate, e-collaborate, we-collaborate. A collection of stories about e-collaboration experiences.

The new range of tools, like for instance skype, do not only make communication cheaper, but have the potential to change the nature of collaboration and relationships. Physical distances can be bridged, by making use of new possibilities to communicate. How do people in development organisations learn how to make use of new tools? And which tools are really useful? And how can we help them not to drown in the sea of new tools, abbreviations and error messages? This booklet describes 14 stories of organisations using e-collaboration in some way, varying from using Moodle as an online learning platform to Teamspeak as a software tool for having an online meeting with partners located all over the globe. We hope to inspire you with these experiences, stimulating you to take this first step, using your work as a laboratory for experimenting. The following expression might help you getting started: When you don’t know how to ride a bike, walking is always faster! We hope you will enjoy the stories!

Product of PSO and IICD, 2007

Recensie: The World Cafe. Shaping our futures through conversations that matter.

Auteurs: Juanita Brown, David Isaacs and the World Café Community (2005). Berrett-Koehler Publishers: San Francisco.

It is likely that you have heard of them before: ‘world café’ conversations. A method I very much appreciate and make use of regularly to stimulate social learning. In their book ‘The World Café, shaping our futures through conversations that matter’, authors Juanita Brown and David Isaacs describe the world café as a flexible, easy-to-use process for fostering collaborative dialogue, sharing collective knowledge, and discovering new opportunities for action. The general idea is that café participants (varying between 15 to over 100 people) gather around a mutually relevant question and, in smaller groups of three or four, deepen their understanding of the question, sharing collective knowledge and generating new insights and ideas. This enables cross-pollination and sharing of different perspectives, combining insights within and between the smaller groups.

Verschenen in: www.km4dev.org/journal. Volume 2 (1), 2006

Artikel: Resultaatgericht leren en ontwikkelen.

In organisaties wordt behoorlijk geïnvesteerd in persoonlijke ontwikkeling. Medewerkers nemen regelmatig deel aan leertrajecten, trainingen en cursussen. Maar wat leveren deze investeringen eigenlijk op? Hoe resultaatgericht zijn we eigenlijk bezig met leren en ontwikkelen van medewerkers? Dit artikel gaat over leren en ontwikkelen met resultaat. Hoe doe je dat? Wat heb je ervoor nodig? En wat  levert het op? De antwoorden komen uit de praktijk van zorginstellingen.

Geschreven met Martijn Frijters (2005). In: Onderwijs en gezondheidszorg, nr 2, 2005

Artikel: Persoonlijk ondernemerschap. Pro-actief werken met je talenten.

Hoe geven mensen vorm aan ‘persoonlijk ondernemerschap’? Welke overtuigingen en bekwaamheden helpen hen in dit proces? Wat zijn kritieke momenten en welke rol speelt hun omgeving? Op basis van 15 gesprekken met persoonlijk ondernemers geven we een beeld van de verschillende gradaties en verschijningsvormen van persoonlijk ondernemerschap.

Geschreven met Kemp van Ginkel, Mariel Rondeel, Margriet Schut (2004). Verschenen in: HRD Thema ‘De nieuwe professional’, nr. 1-2004. Deventer: Kluwer

Artikel: Ondernemer zijn van je eigen talent.

Ondernemer zijn van je eigen talent. Dat is een aantrekkelijk idee dat door de continue veranderingen in werk en arbeidsmarkt steeds meer aandacht krijgt. Maar wat is dat eigenlijk, ondernemer zijn van je eigen talent? Wat kan het mensen opleveren? Hoe kun je dit ondernemerschap concreet vormgeven? En welke eigenschappen en vaardigheden zijn daarvoor nodig? Dit zijn relevante vragen. Daarnaast zien we dat steeds meer organisaties het belangrijk gaan vinden het persoonlijk ondernemerschap van hun werknemers te bevorderen. Vragen die dan spelen zijn: hoe stimuleer ik werknemers daarin? Wat is een uitdagende, ondersteunende omgeving? Hoe creëren we een evenwicht tussen persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling? De centrale vraag in dit artikel luidt dan ook: hoe kunnen organisaties en medewerkers samen vorm geven aan persoonlijk ondernemerschap?

Geschreven met Mariel Rondeel (2002). In: Rondeel & Wagenaar. Kennis maken, Leren in gezelschap. Scriptum. p. 119-143

Boek: Kennis Maken. Leren in Gezelschap.

Boek Kennis MakenEen zoektocht naar nieuwe benaderingen om leerprocessen in het werk te stimuleren. 13 verschillende bijdragen die zijn onder te verdelen in 5 thema’s: context voor leren, gezamenlijk leren, persoonlijk leren, vormgeven van leerprocessen en werken en leren vanuit principes. Enigszins bevooroordeeld door mijn rol als redacteur en mede-auteur, maar ik blijf het boek een aanrader vinden!

2002. Scriptum Management.

Artikel: Een vraag zonder antwoord. Een ontwerpproces ingericht als leerproces.

Vragen waarop we niet meteen een antwoord hebben, of vragen die nog niet eerder zijn gesteld. Enerzijds brengen dit soort vragen onzekerheid en spanning met zich mee. Anderzijds genereren ze veel creativiteit en nieuwe ideeën. Nieuwe vraagstukken bieden organisaties bij uitstek de mogelijkheid zich te onderscheiden van anderen. Maar hoe ga je met vragen om waar nog geen antwoord op is? In dit artikel wordt de lezer meegenomen in een kennisproductief zoek- en ontwerpproces.

Verschenen in Opleiding & Ontwikkeling, jaargang 14 nr. 5 (2001). Geschreven met Mariel Rondeel

Artikel: Ontwikkeling van kennis en bekwaamheid in de verslavingszorg. Naar een dynamische infrastructuur.

In het kader van het project Opleidingenbeleid (onderdeel van Resultaten Scoren) is in 2001 een onderzoek uitgevoerd, gericht op de leer- en opleidingsinfrastructuur van de sector verslavingszorg. De achtergrond van de vraag was de constatering, dat er weinig aandacht is voor verslavingsproblematiek in het initiële en postinitiële (beroeps-)onderwijs. Er is ook geen infrastructuur beschikbaar om kennis te delen en ervaringen uit te wisselen. De instellingen zijn daardoor genoodzaakt om geheel op eigen kracht vorm te geven aan opleidingen en kennistransfer. Het rapport schetst de belangrijkste ontwikkelingen die gaande zijn in de zorg, de preventie en de reclassering in de verslavingszorgsector en de gevolgen daarvan voor de vereiste bekwaamheid van de beroepsbeoefenaars. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:

  • leertrajecten die toeleiden naar de verslavingszorg;
  • leertrajecten en leerpraktijken binnen de instellingen;
  • leertrajecten en leerpraktijken binnen de sector als geheel.

Geschreven met Ans Grotendorst, Cees Sprenger, Saskia Tjepkemam Christiaan de Vries en Natascha van Dijk (2001). Bron: GGZ Nederland en het Trimbosinstituut, in het kader van het vijfjarig zorg en vernieuwingsproject “Resultaten Scoren” in de verslavingszorg.

Artikel: Van kennismanagement naar kennisproductiviteit. Een actueel overzicht van ontwikkelingen in de literatuur.

De afgelopen jaren hebben veel professionals vanuit verschillende disciplines zich gebogen over de vraag hoe we het beste om kunnen gaan met kennis in organisaties. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de literatuur over kennismanagement en kennisproductiviteit anno 2001. Daarbij wordt onder andere ingegaan op vragen als: wat is kennis, wat zijn de gevolgen van verschillende opvattingen over kennis voor het leren en in welke mate is kennis te managen?

Geschreven met Mariel Rondeel. Verschenen in Human Resource Development. Organiseren van het leren. (2001) J.W.M. Kessels & R. Poell (red.) Deventer: Samsom

Artikel: Werken aan kennis. Methoden voor het creeren, delen en toepassen van kennis.

In de huidige kenniseconomie speelt kennis een grote rol. Die kennis is nodig om nieuwe ontwikkelingen vorm te geven, kwaliteit hoog te houden en te blijven verbeteren, in te spelen op veranderingen, vraagstukken die opdoemen tot een oplossing te brengen. De mate waarin organisaties en individuen in staat zijn kennis te ontwikkelen om nieuwe vraagstukken tot een oplossing te brengen, deze te verspreiden in de organisatie en tevens te benutten in de verbetering en vernieuwing van haar processen, producten en diensten, bepaalt steeds meer hun succes, hun concurrentiekracht en daarmee aantrekkelijkheid als samenwerkingspartners. We spreken in dit verband over kennis als bekwaamheid (vermogens, vaardigheden); niet over traditionele kennis in de zin van het beschikken over informatie (niet ‘weten’ maar ‘kunnen’). Hoe kan je kennis, zowel expliciet als impliciet, delen, gebruiken en creeren? Deze publicatie bevat zo’n 30 methodieken om met kennis te werken.

Geschreven met Hans Dekker, Kemp van Ginkel, Nienke Nieveen, Paul Keursten en Mariel Rondeel (2000).

Artikel: Ontwerpen van leerprocessen voor het creeren van nieuwe kennis.

Organisaties zijn continu in beweging. In een omgeving waarin veranderen een voortdurend proces is, doen zich vraagstukken voor waarvoor nog geen oplossing beschikbaar is. Deze vraagstukken vragen om het ontwikkelen van nieuwe kennis. Dit genereren van nieuwe kennis vraagt om specifieke vaardigheden of competenties: leervermogen. Maar hoe ontwikkel je dit leervermogen? Hoe richt je een leerproces in waarbij medewerkers nieuwe kennis ontwikkelen? In dit artikel beschrijven we een benadering waarbij kennisproductief ontwerpen als middel wordt gebruikt om type leerproces op gang te brengen.

Geschreven met Paul Keursten (2000). In: HRD Thema nr.1: Het ontwerpen van leertrajecten. Samson, Alphen ad Rijn. pp. 45-55.