Vijf vragen voor managers

Een van de nieuwsbrieven die ik graag lees is die van ‘Anecdote, putting stories to work‘. Het gaat allemaal over leren, maar vanuit de invalshoek van dialoog en in gesprek zijn met elkaar. En een praktische inslag, werkvormen die klein en makkelijk toepasbaar zijn. Niet altijd heel vernieuwend, maar dat hoeft voor mij ook niet. Als ze maar werken!

Je tekent het schema op een flap. Vervolgens werk je met de groep aan de volgende 5 vragen:

Wat vind jij dat.. ‘wisdom’ is?

Ik heb net een prachtig filmpje gezien. Met als rode draad de vraag wat ‘wisdom’ is. Gesteld aan zo’n 30 krachtige mensen als Nelson Madela, Billy Connoly, Judi Dench. Klik hier om het filmpje te bekijken. Bijzondere uitspraken waarvan sommigen me aan het denken zetten.

“Inspired by the idea that one of the greatest gifts one generation can pass to another is the wisdom it has gained from experience, the Wisdom project, produced with cooperation from Archbishop Desmond Tutu, seeks to create a record of a multicultural group of people who have all made their mark on the world.”

Ik zie mooie verbindingen met dit film en het werk wat ik doe. Eerste betreft het verkennen van begrippen. Welke betekenis geef je aan een begrip? Samen met Joitske Hulsebosch en Mark Turpin werk ik aan een onderzoek naar ‘het meten van de impact van kennismanagement initiatieven in ontwikkelingssamenwerking’. Een boeiende vraag, temeer het daarin wemelt van de begrippen die op veel verschillende manieren ingevuld kunnen worden: measuring, assessment, knowledge management, impact. Je zou ook hier een prachtig filmpje van kunnen maken met alle diverse invullingen en interpretaties rondom deze begrippen! Ik raak steeds meer overtuigd van het krachtige effect van beelden en geluid in leer/werkbijeenkomsten. Een korte impressie ‘van buiten’ in een bijeenkomst halen kan echt een nieuw gesprek opleveren, een reflectie zijn, een waardevolle toevoeging. Ook een mooie manier voor een creatief leerverslag!

Faciliteren van actiereflectie

Een continu proces van leren en reflectie samen met collega’s, rondom actuele vraagstukken uit de praktijk. Zo wordt actieleren vaak omschreven. En het klinkt krachtig en niet al te ingewikkeld! Een mooie leervorm dicht bij de werkpraktijk. De afgelopen maanden heb ik er veel ervaring mee op kunnen doen. Hier een korte reflectie.

De afgelopen tijd heb ik de opstart van zeven actiereflectiegroepen binnen ICCO gefaciliteerd. ICCO is een ontwikkelingsorganisatie in Nederland waar het werk veel in grote programma’s plaats vindt. En programma’s zijn verbonden aan centrale thema’s zoals democratisering en vrede, basisvoorzieningen en economische ontwikkeling. Veel kennis en ervaring wordt opgebouwd in de programma’s en het gevoel ontstond dat daar veel meer mee gedaan kan worden dan tot dan het geval was.  Op basis van urgente vraagstukken benoemd in een Open Space sessie zijn actiereflectiesets van start gegaan.

Enkele reflecties en leerervaringen van mijn kant:

• Ik geloof erg in leren vanuit een eigen passie en interesse. De eerste bijeenkomst van elke actiereflectiegroep hebben we dan ook met elkaar gezocht naar wat voor de deelnemers een urgente en intrigerende vraag is. Dit bleek best lastig. Hierin doet zich ook de vraag voor of je vooral met persoonlijke vragen (‘Ik heb onlangs een partnerbijeenkomst georganiseerd wat een waardevolle ervaring was. Een vraag die vaak voor mij speelt is hoe ik goed met de verschillende belangen om kan gaan die zich tussen partnerorganisaties voordoen‘) of organisatievragen (‘hoe kunnen we het begrip democratisering meer handen en voeten geven en daarover vervolgens met onze partners in gesprek gaan?) gaat werken.
• Het vertrekpunt bij de sets is verschillend geweest. Sommige sets zijn samengesteld op basis van vrijwilligheid en persoonlijke interesse. Andere sets zijn gevormd door een heel team, of door mensen die volgens het management echt bij een bepaald thema betrokken dienen te zijn. Dit kan uitmaken in de dynamiek in een actiereflectie set. Mijn ervaring is dat samenstelling op vrijwillige basis het beste werkt.
• De kunst is om echt anders te werken dan in een vergadering of projectoverleg. Waar zit dat verschil? Naar mijn idee gaat het om in dialoog zijn, vragen stellen die de ander echt aan het denken zetten, aannames en overtuigingen verkennen en nagaan welk effect deze hebben op het handelen, verschillende praktijken verkennen en zien wat je overstijgend daaruit kan leren. Hier komt het aan op je vaardigheid als facilitator om veel aandacht te hebben voor het proces: open vragen stellen, actief luisteren, doorbouwen op wat een ander heeft gevraagd, werkvormen die dialoog bevorderen en blijven focussen op concrete praktijksituaties.
• Als je goed kijkt naar de leercyclus van actiereflectie, dan gebruik je een groepssessie om te reflecteren op een concrete ervaring. Daaruit neem je een bepaald voornemen of een actie mee naar de praktijk. Dat pas je toe om hier vervolgens weer op te reflecteren. Deze manier van werken scherpt voortdurend je handelen en daarbij gebruikte aannames aan. Dit toepassen in de praktijk blijkt over het algemeen lastig. Het meeste werk dient toch in de groepssessie te gebeuren. Hoe kan je het accent wat meer verplaatsen naar de praktijk?
• Het kan echt heel waardevol zijn voor een organisatie om vanuit heel concrete projecten of programma’s met elkaar uit te wisselen. Dit gebeurt over het algemeen weinig. Je weet ergens wel wat een collega doet, maar er echt de tijd voor nemen om je in het werk van een ander te verdiepen en mee te denken in vragen die daarin spelen…
• Toewerken naar een concreet product waar je in je werk mee uit de voeten kan, werkt heel stimulerend. De opbrengst van verschillende sessies kan je een plek geven. En je kan een specifieke fase van het actiereflectieproces afronden met het product. Kunst is om niet al te ingewikkeld te denken bij zo’n product. Denk bijvoorbeeld aan: poster met kernachtige citaten, lijst met 10 tips, vragenlijst als hulpmiddel voor gesprek, 6 best practices geanalyseerd in een verhalenbundel, korte video met pakkend verhaal voor klanten.

Hier vind je een tool die we met de facilitators van de verschillende actiereflectiegroepen hebben ontwikkeld. Een tool vol tips, aandachtspunten, do’s en dont’s!

Van start!

Mijn website krijgt geleidelijk aan vorm. Het voelt als een goed moment om met mijn weblog te beginnen. Ik zie het als een kans voor mezelf om te reflecteren op wat ik doe en belangrijk vind. Om ideeen verder uit te werken. Wellicht ook om wat meer focus te vinden in de thema’s waar ik in het werk mee bezig ben? En om verbinding te maken met anderen die met soortgelijke onderwerpen bezig zijn.

Ha, wat zijn die onderwerpen dan? Het faciliteren van leren in organisaties is een goed overkoepelend thema. Leren kan veel verschillende vormen krijgen, aansluitend bij de manier waarop je naar leren kijkt. En leerinterventies blijven een middel om iets te bereiken. Ik vind het belangrijk om uit te gaan van dat wat je in de organisatie wilt bereiken, om van daaruit te kijken naar manieren om het leren in te richten.

Daarbij geloof ik sterk in sociaal leren, leren in netwerken, samenwerken en in dialoog zijn met elkaar. Voortdurend zoekend naar het maken van verbinding met de dagelijkse werkpraktijk. Nog mooier is de werkpraktijk inrichten als een leeromgeving. Hoe doe je dat? Wat komt daar bij kijken? Wie heeft welke rol? En hoe kan je dit als HRD’er of adviseur ondersteunen?